In uno lugare manchego,
pro cujus nómine non volo calentare cascos, vivebat facit paucum tempus,
quidam fidalgus de his qui habent lanzam in astillerum, adargam antiquam,
rocinum flacum et perrum galgum, qui currebat sicut ánima quae llevatur
a diábolo. Manducatoria sua consistebat in unam ollam cum pizca más ex
vaca quam ex carnero, et in unum ágilis-mógilis qui llamabatur
salpiconem, qui erat cena ordinaria, exceptis diebus de viernes quae
cambiabatur in lentéjibus et diebus dominguis in quibus talis homo
chupabatur unum palominum. In isto consumebat tertiam partem suae
haciendae, et restum consumebatur in trajis decorosis sicut sayus de
velarte, calzae de velludo, pantufli et alia vestimenta que non veniut
ad cassum.
Talis fidalgus non vivebat descalzum, id est solum: nam habebat in domo
sua unam aman quae tenebat encimam annos quadraginta, unam sobrinam quae
nesciebat quod pasatur ab hembris quae perveniunt ad vigésimum, et unum
mozum campi, qui tan prontum ensillaba caballum et tan prontum agarrabat
podaderam. Quidam dicunt quod apellidábatur Quijada aut Quesada, álteri
opinante quod llamábatur otram cosam, sed quod sacatur in limpio, est
quod suum verum apellidum era Quijano: sed hoc non importat tria
caracolia ad nostrum relatum, quia quod interest est dícere veritatem
pelatam et escuetam. Oportet scire quod sobredichus fidalgus, in ratis
quibus estabat ociosus (qui erant quasi totis anni) enfrascabatur in
lectura librorum caballeriae cum aficione tanta et gustu tanto, quod
dejavit quasi per completum exercicium cazae et etiam administrationem
suae haciendae, et tam emperratum estabat in istis cosis de la
caballeria andante quod véndidit plures fanegas terrae sembradurae ut
compraret libros ad talem asuntum pertinentes, de quibus implevit domum
suam. Noctes et dies estabat dale que dale super interpretacionem
quarundam frasium sicut ista: La razón de la sinrazón que a mi razón
se hace, de tal manera mi razón enflaquece, que con razón me quejo de la
vuestra fermosura. Non est dicendum, tremendum baturrillum formatum
in suo calletre, qui quidem, magis quam cerebrum humanum, videbatur
espuertam gatorum pequeñorum.
In multis ocasiónibus, disputavit cum Párroco sui pópoli (qui erat homo
doctus gratuatus in Seconcia) super qualem fuisset meliorem caballerum,
Palmerinum Inglaterrae aut Amadisem de Gaula, et in ista disputacione
interveniebat magister Nicolás (barberus pópuli) dicendo quod nullus
caballerus llegavit ad alturam caballeri dicti del Febo, cum quo solùm
potebatur comparare dóminus Galaor, frater Amadisis de Gaula, qui non
erat tan melindrosus nec lloriques sicut ille et tamen in valore non
ibat in zagam illius. In uno verbo dicamus totum: ille consumebat dies
enteros et noctes completas in istis lecturis, et ita cum tan exigua
dormicione et lectura tan multiplicata, secavit molleram suam et
pérdidit judicium. Totum quod in illis libris legebat, sicut amores,
pendenciae, batallae, requiebri, etc., etc., intrabat in sua fantasia et
arraigabat tantùm in illa, ut nulla historia erat plus vera quam illae
tonteriae.
Dicebat quod erat bonus caballerus Cid Ruy Díaz, sed non potebat
descalzare caballero dicto de la Ardiente Espada qui quidem cum uno solo
revesaire, fecit quatur cachos duobus fieris et descomunálibus
gigántibus. Sed cum quo magis perdebat chavetam, erat cum Reinaldos de
Montalbán et multò magis quando videbat illum salire de suo castillo ad
furandum omnes quos topabat, sine parare in barras, sicut fecit cum
ídolo áureo Mahomae ad quem echavit uñas et apañavit, ut historia narrat.
Revolvebantur tripae suae, propter imposibilitatem propinandi unam
pateaduram, traidori Galaon et cum gustu dedisse propter istam
pateaduram, amam suam et etiam sobrinam tanquam añadiduram.
Et accidit quod rematatum totáliter judicium suum, empollavit in suo
cacúmine ideam tan extravagantem, ut nullus locus soñáverat usque ad
illum tempus: Ille crédidit non solúm conveniens sed necesarium suo
honori et honori reipúblicae, fieri caballerum andantem et percúrrere
mundum cum suis armis et suo caballo, ad buscandas aventuras et ad
faciendas omnes fazañas scriptas in suis libris predilectis, cum quo
adquireret aeternum nomen et famam aeternam. Statim ac concepit talem
chifladuram, dedit se prisam ad realizandam illam. Primum quod fecit
fuit limpiare quasdam armas quae erant suorum abuelorum et quiae
estabant arrinconatas et plenas orinis et mohi, sed quando habebat illas
limpias, notavit quod habebant faltam magnam scilicet: carebant celata
encaji, quia tantún habebant simplem morrionem; sed non se acobardavit
per ipsum, quia ille erat mañosus et aprehendens áliquos cartones
arreglavit unam cosam quae videbatur celatam. Ut se cercioraret de
consistencia talis aparatus, sacavit gladium et dedit super illam duos
mandobles et, quómodo potest suponere, fecit illum añicos, perdens in
uno momento quod fecerat in semana una; sed non arredravit se per ipsum
golpem fatalem; sumpsit álteros cartones et fecit álteram celatam et
reforzavit eam cum barris ferreis et excusis mandóblibus, vidit esset
bonam et risit de gustu.
Postea bajavit ad cuadram ad examinandum caballum suum, qui quidem etsi
habebat plures tachae quam caballus Gonela, qui tantùm pellis et ossa
fuit, apparuit Quijoto melior quam Bucéfalum Alexandri Magni et melior
quam Babieca Cidis. Quator dies pasavit cavilando qualem nomen fuerit
adequatum ad rocinem suum, quia conveniebat quod caballus tanti
caballeri, habuerit nomen struendosum et rotundum, et posquam scripsit
multa nómina et borravit et áddidit et trasmutavit et tornavit et
revolvit, venit ad nomen Rocinante, nomen altum, sonorum et
significativum in mente Quijoti. Impósitum nomen caballo, restabat
álteram cosam non minus peliagudam, scílicet imponere nomem seipso, in
quo empleavit non minus quam octo dies, et ad finem illorum, venit ad se
nominandum Quijote ad secas.
Dum saboreabat nomen, venit ad suam mentem, quod ille valerosus Amadis,
non quedavit satisfechum cum se nominare tantúm Amadis, sed addidit
nomen patrie suae, et nominavit se: Amadis de Gaula, propter quod noster
homo dedit brincum in honorem felicis ocurrenciae, et dixit: Ego
nominabor Quijote de la Mancha.
Totum yam ita dispósitum, ut nihil videbatur restaret ad faciendum, nec
in armis, nec in caballo: nec in se ipso, vidit cum magna
desconsolacione quod adhuc restabat rabum ad desollandum, id est,
restabat buscare damam ad quam dedicasset amorem suum, quia caballerus
andantis sine amóribus, erat velut arbol sin frúctibus nec foliis,
corpus sine ánima, aut melius esqueletus sine carne.
Dicebat ille: «Si ego invenio áliqüem gigantem, et in lucta derrivo eum
in terra; aut facio sui córporis duos cachos, aut simplíciter rindo eum;
non erit bonum non habere damam ad quam remítere et ad cuyus pedes
ínquetur de rodillas, dicens húmili voci: -Ego, dómina sum gigans
Caraculiambrus, dóminus ínsulae Malindrania, qui vinctus fuit, in
singulare batalla, ab illo nunquam bene laudato dómino Quijoto de la
Mancha, qui remitit me ad vos, ut disponatis de me sicut antojetur».
Cum tali discurso, dóminus Quijotus salivit de suis casillis et magis,
quando statim invenit objetum femininum suarum ilusionum, qui erat una
moza lugaris vicini pro qua in áltero témpore ille andubuit enamoratum.
Illa erat muchacha labradora boni visus, quae apellabatur Aldonza
Lorenzo, naturalis de El Toboso et ad quam etiam mudavit nomen in
álterum poéticum, peregrinum et significativum, sicut omnes quos
imposuerat sibi ipsi et suis cosis: dómina amorum dómini Quijoti,
aprpellata fuit, usque in aeternum, Dulcinea del Toboso.
Y ahora un nuevo libro con un análisis de la
personalidad y la obra del autor,
Ignacio Calvo, cura de misa y olla.
